Antykoncepcja o przedłużonym działaniu. Antykoncepcja hormonalna. Wybór metod antykoncepcji. Plaster hormonalny. Pierścień antykoncepcyjny. Zastrzyki hormonalne. Wkładka domaciczna (spirala).

Antykoncepcja hormonalna jest najefektywniejszym sposobem zapobiegania niechcianej ciąży, dlatego nic nie wskazuje na to, aby w najbliższym czasie została zastąpiona przez inne metody. Pigułka antykoncepcyjna, choć ma już pięćdziesiąt lat, nadal dominuje wśród skutecznych, bezpiecznych i odwracalnych metod zapobiegania ciąży. Przez cały czas była modyfikowana. Zmniejszono dawki hormonów, opracowano lepiej tolerowane skladniki hormonalne, wprowadzono zmienne dawki hormonów, pigułki zawierające jeden hormon. To jedne z wielu prób uczynienia antykoncepcji hormonalnej bezpieczną i wygodną.
- W stosowaniu antykoncepcji hormonalnej, najbardziej zawodny okazał się człowiek - twierdzi dr Grzegorz Południewski, prezes Polskiego Towarzystwa Rozwoju Rodziny. - Brak systematyczności w przyjmowaniu, interakcje lekowe, zaburzenia pokarmowe to powody zmniejszenia efektywności doustnej antykoncepcji hormonalnej - dodaje dr Południewski.
Jednym ze sposobów uniknięcia konsekwencji błędów w stosowaniu antykoncepcji może być zastosowanie metod o przedłużonym działaniu. Wśród nich znajdują się sposoby zapobiegania ciąży w postaci zastrzyków hormonalnych, wkładki domacicznej, metody dopochwowej, czyli pierścienia antykoncepcyjnego oraz transdermalnej – jest nią plaster hormonalny. Ten rodzaj antykoncepcji polecany jest przede wszystkim kobietom, które nie pamiętają o systematycznym przyjmowaniu pigułki antykoncepcyjnej.  Zmiana drogi podania hormonów z doustnej  na inną alternatywną - ma też inną zaletę. Zmienia dynamikę stężenia substancji hormonalnych we krwi. Ich poziom nie ulega dobowym  wahaniom, przez co może być niższy, a tak samo skuteczny.

Wybór metod antykoncepcji

Jaką metodę antykoncepji wybrać? O tym powinna decydować sama kobieta w porozumieniu z lekarzem. Ginekolog w trakcie wywiadu dobierze odpowiedni rodzaj antykoncepcji uwzględniając stan zdrowia i styl życia kobiety. Im bardziej szczera będzie relacja między lekarzem a pacjentką, tym lepiej będzie dobrany dla niej sposób zapobiegania ciąży. Lekarz może zalecić metody o przedłużonym działaniu, zwłaszcza kobietom mało zdyscyplinowanym, które nie pamiętają o regularnym zażywaniu tabletek hormonalnych oraz tym, które właśnie rozpoczynają życie seksualne i mają najwyższy wskaźnik ryzyka zajścia w ciążę.

Rodzaje antykoncepcji niecodziennej

Plaster hormonalny

naklejamy na czystą, suchą i nieuszkodzoną skórę (na łopatce, podbrzuszu, pośladku czy ramieniu). Od momentu przyklejenia plaster uwalnia stały poziom estrogenu i progestagenu. Są wchłaniane prosto do krwioobiegu – hamują owulację oraz utrudniają przedostanie się plemników do macicy i jajowodów. Ma wymiary 45 mm x 45 mm i stosuje się go raz na 7 dni przez 3 kolejne tygodnie.  Pierwszy plaster kobieta musi nakleić w pierwszym dniu cyklu, 8. dnia powinna zdjąć wykorzystany plaster i przykleić kolejny plaster w innym miejscu. Nowy plaster jest noszony przez następne 7 dni, po którch ponownie kobieta odkleja „stary” i aplikuje kolejny w innym miejscu na następne 7 dni. Należy zmieniać plaster zawsze tego samego dnia tygodnia. Został on zaprojektowany tak, aby działać przez 7 dni. W tym samym czasie może być stosowany tylko jeden plaster. 
Po trzech tygodniach zastosowania plastrów użytkowniczka powinna zrobić tygodniową przerwę, podczas której nastąpi tzw. krwawienie z odstawienia.
 

Pierścień antykoncepcyjny
jest nazywany krążkiem dopochwowym. To bezbarwny pierścień mający średnicę około 5 cm i przekrój ok 4 mm. Wyglądem przypomina bezbarwną, silikonową bransoletkę. Kobieta spłaszcza go palcami i zamieszcza go w pochwie w pierwszym dniu cyklu miesiączkowego. Po upływie 3 tygodni kobieta sama usuwa krążek, a następnie robi 7-dniową przerwę w stosowaniu preparatu, w trakcie której następuje tzw. krwawienie z odstawienia. W trakcie 21 dni zastosowania pierścienia uwalniane są hormony – pochodne progestagenu i estrogenu. Pierścień ma krótki okres zabezpieczenia – jeśli wypadnie, pacjentka jest zabezpieczona przed zajściem w ciążę do 3 godzin. W takiej sytuacji krążek należy umyć w zimnej lub letniej wodzie i założyć go ponownie.

Zastrzyki hormonalne
Metoda ta jest rekomendowana dla kobiet, które karmią piersią i tych, które nie mogą przyjmować doustnych preparatów hormonalnych. Zastrzyk zawiera dużą dawkę tylko jednego hormonu – gestagenu, który nie dopuszcza do owulacji. Zastrzyki domięśniowe wykonywane są na zlecenie lekarza raz na 3 miesiące. Po tym czasie kobieta powinna przyjąć kolejną dawkę leku.

Wkładka domaciczna
nazywana jest także spiralą. Ginekolodzy ze względu na technikę umieszczenia wkładki polecają ją głównie kobietom, które już rodziły i nie chcą lub nie mogą stosować metod hormonalnych. Róznorodne kształty i rozmiary wkładek umożliwiają lekarzowi na dobranie tej najlepszej dla pacjentki. Wkładki mają kształt litery T. Jej ramiona otoczone są miedzianym drucikiem, mogą także zawierać hormony. Kobieta przed założeniem spirali musi mieć wykonane szczegółowe badania ginekologiczne. Wkladka jest skuteczna przez wszystkie dni cyklu miesięcznego i w zależności od rodzaju może pełnić funkcję od roku do 3-7 lat. Lekarz aplikuje wkładkę w pochwie w ostatnim dniu krwawienia miesiączkowego. Po 3 miesiącach pacjentka powinna pojawić się na wizycie kontrolnej u ginekologa. Kobieta musi także pamiętać o terminie wymiany spirali.

Indeks Pearla

Skuteczność metod antykoncepcji mierzy tzw. wskaźnik Pearla. Podaje liczbę zapłodnień w ciągu roku na 100 badanych kobiet (ok 1200 cykli). Metoda antykoncepcji jest tym skuteczniejsza, im niższy jest współczynnik Pearla. Wskaźnik opracował w 1933 roku Raymond Pearl.  

Przeczytaj: Indeks Pearla, skuteczność metod antykoncepcji.