Choroba zwyrodnieniowa stawów: objawy, diagnoza, leczenie.

Sztywność stawu i ból, który z czasem się nasila, zwłaszcza podczas ruchu, a ustępuje lub zmniejsza się gdy odpoczywamy – to mogą być objawy choroby zwyrodnieniowej stawów. Nasilający się ból powoduje ograniczenie ruchomości stawu, deformację, zaniki mięśniowe, przykurcze, ograniczenie sprawności, dysfunkcje chodu.
Stawami szczególnie narażonym na występowanie zmian, wynikających z mechanicznego zużycia się jego powierzchni, są stawy kręgosłupa, staw biodrowy i kolanowy. Te ostatnie przenoszą duże obciążenia statyczne i dynamiczne.
Rozpoznanie choroby opiera się na objawach klinicznych i obrazie radiologicznym,  charakterystycznym dla poszczególnych stawów, choć badanie RTG nie wykrywa wczesnych zmian zwyrodnieniowych dotyczących jedynie chrząstki stawowej.
Choroba zwyrodnieniowa stawów, czyli osteoartroza jest najczęstszym schorzeniem narządu ruchu. Szacuje się, że dotyczy ona co piątego dorosłego mieszkańca krajów Europy i USA. Choroby kości i stawów u ludzi po 50 roku życia stanowią w krajach rozwiniętych niemal 50% schorzeń o charakterze przewlekłym. Są one główną przyczyną inwalidztwa w Stanach Zjednoczonych, a drugą co do częstości w Europie. W Polsce ok. 5 milionów osób cierpi z powodu dolegliwości ze strony narządu ruchu.

Dlaczego tak się dzieje?

Żyjemy coraz dłużej, a jest to choroba, która dotyka zwłaszcza ludzi starszych. Ponadto sprzyja jej brak aktywności fizycznej, siedzący tryb życia, nadwaga, a także stres. Ryzyko zachorowania ma również podłoże genetyczne, może być też spowodowane urazami i miko urazami. Wśród dzieci zwiększa się odsetek małych pacjentów z wadami wrodzonymi, które w przyszłości rozwijają się do pełnoobjawowych, typowych zmian zwyrodnieniowych stawów ( dysplazje, zaburzenia osi kończyn, choroby reumatyczne). Zaniedbania rodziców, szkoły, zbyt późno rozpoznane wady czy zbyt późno lub nieodpowiednio prowadzone leczenie rozpoznanych wad wrodzonych czy nabytych kończyn i kręgosłupa skutkują często w okresie młodzieńczym koniecznością interwencji medycznej w postaci  zabiegów operacyjnych i sztucznych implantów.
Według definicji: choroba zwyrodnieniowa (wg definicji Keuttnera i Goldberga z 1995 r.) to wynik zarówno biologicznych, jak i mechanicznych zdarzeń, które destabilizują powiązane ze sobą procesy degradacji i syntezy chrząstki stawowej - chondrocytów i macierzy pozakomórkowej oraz warstwy podchrzęstnej kości. Proces ten może być efektem  zmian samoistnych, mechanicznego urazu stawu lub przewlekłego stanu zapalnego.

Leczenie

Polega na doraźnym likwidowaniu aktualnych objawów chorego stawu. Rozpoczęte zmiany w stawach toczą się z różnym stopniem nasilenia i nie wycofują się. Celem leczenia jest więc spowolnienie zmian oraz łagodzenie skutków postępującej choroby.
Kompleksowe postępowanie w chorobie zwyrodnieniowej stawów obejmuje farmakoterapię, fizjoterapię, terapię zajęciową, zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny oraz szeroko rozumianą edukację pacjenta ( zmiana codziennych nawyków i przyzwyczajeń ). Należy także pobudzać mechanizmy odbudowy chrząstki - główne działanie substancji modyfikujących przebieg choroby, do których należą glukozamina i chondroityna.
Glukozamina jest aminocukrem budującym macierz chrząstki stawowej. Występuje w kwasie hialuronowym, będącym składnikiem ciała szklistego oraz płynu maziowego.
Chondroityna jest mukopolisacharydem uczestniczącym w procesach syntezy proteoglikanów chrząstki.

Prof. dr hab. Jan Szczegielniak
autor jest specjalistą fizjoterapii, profesorem  Politechniki Opolskiej i AWF we Wrocławiu. Jest wiceprezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii, Konsultantem Wojewódzkim w dziedzinie fizjoterapii, dziekanem Wydziału Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej.

Na zdjęciu: ArthroStop® PLUS z Imbirem, jest to suplement diety zawierający składniki ważne dla wsparcia naturalnych procesów regeneracji chrząstek stawowych. Zawiera kompozycję 4 kluczowych składników, takich jak chlorowodorek glukozaminy, imbir, mangan, witamina C.