Dieta Dukana (proteinowa, białkowa). Opis diety, co jeść i kiedy? Co sądzi o niej ekspert?

10-20 kilogramów zaledwie w miesiąc! To robi wrażenie, zwłaszcza na tych, którzy do tej pory bezskutecznie usiłowali pozbyć się nadwagi. Nic dziwnego, że dieta proteinowa bije rekordy popularności. Jednak dietetycy i lekarze nie podzielają tego entuzjazmu. Dlaczego?

Dietę białkową (protal) wymyślił francuski lekarz Pierre Dukan. Chciał znaleźć sposób na to, by jego pacjenci na stałe pozbyli się nadwagi i opracował nowy sposób odżywiania, oparty na pokarmach białkowych (stąd nazwa diety). Kuracja jest podzielona na 4 fazy: uderzeniową, naprzemienną (równomiernej utraty wagi), przejściową (utrwalania wagi)
i ostatecznej stabilizacji.

Jadłospis dieta Dukana (proteinowa, białkowa):

1 faza – uderzeniowa

jest najbardziej restrykcyjna. Długość tego etapu zależy od tego, jaka jest waga wyjściowa osoby odchudzającej się. By zrzucić do 5
kilogramów, wystarczy jeden dzień fazy uderzeniowej. Przy 10 kilogramach nadwagi faza I powinna trwać 3 dni, a przy nadawdze 10-20 kg potrzeba 5 dni uderzeniówki. Żeby schudnąć powyżej 20 kg, faza uderzeniowa powinna potrwać 7 dni, maksymalnie 10. W tym ostatnim przypadku najlepiej odchudzać się pod kontrolą lekarza.
W czasie 1 fazy diety je się wyłącznie produkty białkowe, o minimalnej zawartości tłuszczu i weglowodanów – bez ograniczeń, o dowolnej porze.
Zalecane są:
- mięso z piersi kurczaka lub indyka,
- chuda cielęcina, polędwica i rostbef wołowy, konina, wątroba cielęca i wołowa, wątróbki drobiowe,
- ryby (sardynka, makrela, tuńczyk, łosoś, sola, dorsz, pstrąg, miętus) i owoce morza,
- jaja kurze,
- chudy nabiał (jogurt, twaróg, mleko świeże naturalne lub aromatyzowane wanilią serki homogenizowane),
- cebula, korniszony, cytryny,
- musztarda bez cukru,
- koncentrat pomidorowy,
- słodziki.
Twórca diety zaleca 1,5 litra napojów dziennie, w tym woda niskozmineralizowana, kawa, herbata, napoje light, np. cola.
W tej fazie należy też jeść 1-2 lyżki otrąb owsianych z domieszką otrąb pszennych. Można je dodawać, np. do jogurtu.
Trzeba natomiast unikać:
- wieprzowiny, tłustych mięs i wędlin (gęsi, kaczki), dziczyzny,
- cukru i słodyczy,
- pieczywa, kasz, ryżu, makaronów,
- ziemniaków,
- warzyw i owoców,
- keczupu,
- oleju, oliwy, masła i miękkiej margaryny.

Faza II – naprzemienna (równomiernej utraty wagi)

jest mniej rygorystyczna, bo menu można wzbogacić w warzywa. Przez 5 dni je się naprzemiennie warzywa i produkty białkowe, a przez kolejne 5 dni tylko produkty białkowe. Etap ten trwa aż do osiągniecia pożądanej wagi. Można też zastosować inny system: naprzemiennie jeden dzień warzywa i produkty białkowe i jeden dzień same produkty białkowe
W tej fazie wskazane są produkty zalecane w I fazie, a oprócz tego do jadłospisu włącza się:
- pomidory, sałatę, kalafior, ogórki, brokuły, kapustę, szpinak, cukinię, fasolkę szparagową, cebulę, por, seler, szparagi, niewielkie ilości marchewki oraz buraki. Dozwolony jest także ocet, którego można użyć do przygotowania sosu vinegret.
Trzeba unikać produktów przeciwwskazanych w I fazie, a także:
- ryżu, ziemniaków, warzyw strączkowych, kukurydzy i awokado.
Na tym etapie należy nadal pić 1,5 litra płynów, jeść 2 łyżki otrąb owsianych i 1 łyżkę pszennych.

Faza III – utrwalania

Na tę fazę przechodzi się po osiągnięciu zamierzonego celu. Na każdy utracony kilogram potrzeba ok. 10 dni utrwalania. Czyli po schudnięciu 10 kilogramów, trzeba pozostawać na diecie 100 dni. W tym etapie stopniowo wzbogaca się menu. Oprócz produktów wskazanych w II fazie, zalecane są:
- 2 kromki pełnoziarnistego chleba,
- 40 g żółtego sera (2 plasterki) dziennie,
- porcja (miseczka) owoców dziennie, np. jabłko, pomarańcza, miseczka truskawek, malin, jagód, borówek,
- szklanka ugotowanego makaronu razowego, brązowego ryżu, kuskusu lub soczewicy
2 razy w tygodniu
- porcja 150 g udźca jagnięcego lub wieprzowiny - raz w tygodniu.
Dwa razy w tygodniu można pozwolić sobie na królewską ucztę, czyli dowolny niedietetyczny posiłek z przystawkami i deserem.
Raz w tygodniu stosuje się ścisłą dietę proteinową, je się tylko produkty zalecane w fazie I uderzeniowej.
W tej fazie trzeba unikać owoców suszonych, bananów i czereśni.

Faza IV – ostateczna stabilizacja

to plan, który należy stosować przez całe życie.
Należy jeść regularnie małe posiłki.
Nie przesadzać z cukrem i słodyczami.
Unikać produktów z białej mąki, alkoholu i tłuszczu.
Bez ograniczeń należy jeść warzywa, wybierać chudy nabiał i mięso.
Raz w tygodniu trzeba stosować ścisły post proteinowy jedząc wyłącznie produkty zalecane w I fazie.

Zdaniem dietetyka - dr Agnieszka Leciejewska

Powyższy plan pozwala uzyskać szybki efekt, to dobra motywacja dla tych, którzy wielokrotnie bezskutecznie się odchudzali. Białkowa kuracja stosowana krótko nie zaszkodzi zdrowej osobie. Nie jest to jednak dobry sposób na odchudzanie, a to z kilku powodów:

1. Dieta oparta na produktach białkowych może obciążać wątrobę i nerki. Gdy są one niewydolne lub chore, nie radzą sobie z przetwarzaniem nadmiaru białka, co nasila dolegliwości. Dlatego dietę Dukana mogą stosować wyłącznie zdrowe osoby. Zanim więc zacznie się kurację, najlepiej zrobić podstawowe badania krwi oraz badanie ogólne moczu, by przekonać się, czy wszystko jest w porządku. Badania należy powtarzać co 3-4 tygodnie. A w razie nieprawidłowości, trzeba przerwać kurację.
2. Pierwsze dni na protalu dają widoczny spadek wagi, więc niektóre osoby przedłużają tę fazę. Tymczasem spożywanie wyłącznie produktów białkowych spowalnia perystaltykę jelit, co prowadzi do zaparć. U niektórych osób mogą występować zgaga i bóle brzucha. Co więcej, dieta uboga w warzywa sprawia, że w menu zaczyna brakować witamin, np. witaminy C i kwasu foliowego. Dlatego lepiej nie przedłużać tej fazy, bo to nie spowoduje szybszej utraty wagi. Warto natomiast pamiętać, by po pierwszych 5 dniach fazy uderzeniowej, włączyć do diety warzywa. To pomoże uregulować pracę jelit i zapobiegnie zaparciom.
3. W diecie zaleca się spożywanie tylko 1,5 lita płynów w tym colę light, kawę i herbatę. Te ostatnie działają odwadniająco. To zaś sprawia, że w organizmie jest za mało wody. Jest ona natomiast potrzebna do usuwania z organizmu mocznika  i kreatyniny. Substancje te powstają w wyniku przemian białka i są usuwane przez nerki. Ale gdy w organizmie brakuje wody, usuwanie mocznika i kreatyniny może być upośledzone. Substancje te mogą gromadzić się w organizmie zakwaszając go. Dlatego stosując protal najlepiej pić 3 litry wody mineralnej, oprócz tego nie więcej niż filiżankę kawy i szklankę coli dziennie.
4. Protalu nie powinny też stosować kobiety dojrzałe (45+). Naukowcy z Purdue University udowodnili, że dieta wysoko białkowa może obniżać gestość kości u kobiet
w wieku postmenopauzalnym, co może z kolei zwiekszać ryzyko osteoporozy (Science Daily, July 11, 2010 - Higher-protein diets support weight loss, but may kower bone density in postmenopauzal women. http://www.sciencedaily.com/releases/2010/07/100707152221.htm)
5. Dieta nie uczy prawidłowych nawyków żywieniowych, choćby regularnego spożywania posiłków. W pierwszej fazie je się produkty białkowe o dowolnej porze, bez ograniczeń. Trzeba więc pamiętać, by jeść regularnie 4-5 posiłków dziennie, a nie jak zaleca Dukan – 3 dziennie.
6. Dieta Dukana to kuracja dla młodych, zdrowych ludzi. Nie powinny jej stosować osoby cierpiące na choroby wątroby, nerek, miażdżycę, kobiety w ciąży i karmiące, dzieci ani młodzież. Dlatego,  jeśli zastosujesz dietę i poczujesz się źle lub po zrobieniu badań wyniki krwi lub badania ogólnego moczu okażą się nieprawidłowe, trzeba przerwać dietę i zgłosić się do lekarza. 
I wreszcie coś o efekcie jo-jo. Twórcy diety twierdzą, że dieta nie powoduje ponownego przyrostu wagi. Jest to możliwe pod warunkiem przejścia przez wszystkie etapy diety. Gwarancją sukcesu jest to, by po zakończeniu kuracji trzymać się zasad prawidłowego odżywiania, czyli: jeść regularnie 4-5 posiłków dziennie, unikać cukru i słodyczy oraz tłuszczów i alkoholu. Podstawą menu powinny by natomiast warzywa, pełnoziarniste i razowe przetwory zbożowe (płatki, makaron, kasze, ryż brązowy oraz chudy nabiał).